مطالب پیشنهادی:

بعنوان یکی از اعضای کوچک خانواده بزرگ گردشگری انجام وظیفه می کنم. ابتدا ۲۸ اردیبهشت و آغاز هفته میراث فرهنگی را تبریک عرض می کنم و گرامی میدارم این هفته را و با توجه به اینکه این برنامه نیز در راستای هفته میراث فرهنگی است، از سرکار خانم حاجری که زحمات زیادی کشیدند و خانم سپهوند که اجرای برنامه را بر عهده داشتند و از دکتر عبدالهی محاون محترم اقتصادی استانداری لرستان که در این برنامه شرکت کردند، سپاسگزاری می کنم.

همانطور که مستحضرید سفر و گردشگری، از مهم ترین فعالیت های اقتصاد گردشگری محسوب می شوند، که در روند توسعه و پیشرفت اقتصادی کشورها بالاخص کشورهای در حال توسعه تاثیر مثبت دارد. این صنعت یکی از صنایع رو به رشد در کشورهای در حال توسعه که تاثیرات اقتصادی بالقوه و بالفعلی بر اقتصاد کشورها از جمله تولید، مصرف، سرمایه گذاری و اشتغال مشغول است.

در این بحث هم در حوزه تولید، صحبت های کوتاهی خواهیم داشت، در بحث سرمایه گذاری در حوزه گردشگری و آثاری که در این بخش به صورت مستقیم و غیر مستقیم ایجاد شده است. کشور عزیز ما ایران اسلامی، با توجه به جاذبه های طبیعی و تاریخی – فرهنگی و پتانسل های بسیاری که در جذب گردشگران دارد، می تواند مقصد گردشگران زیادی از اقصاء نقاط جهان باشد. علی رغم آمار بانک جهانی تعداد گردشگران بین المللی در طی سال های اخیر رشد خوبی داشته است. فارغ از یک و سال و نیمی که از ابتدای سال ۲۰۲۰ با شروع بیماری کرونا، صنعت گردشگری دچار بیشترین آسیب از ویروس منحوس کرونا شده است. منتهی قبل از شروع ویروس کرونا، ما شاهد پیشرفت و رونق صنعت گردشگری در کشور بوده ایم.

حسب شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی که داشته ایم، صنعت گردشگری رونق خوبی داشته است. رتبه ما در شاخص رقابت پذیری گردشگری در بین کشورهای دنیا، علی رغم داشته هایمان که بیش از ۱۰ درصد جاذبه های تاریخی و طبیعی دنیا به صورت یکجا در کشور ما است، ما جزء ۱۰ کشور اول دنیا هستیم، منتهی نتوانسته ایم در جذب گردشگر تاثیر گذار باشیم.

اثر بخش گردشگری بر تولید ناخالص ملی و ایجاد اشتغال در مقایسه با سایر کشورها در جایگاه خوبی برخوردار نیست، این موضوع باعث شده که ارزش پولی ایران نسبت به میانگین دیگر کشورهای دنیا کمتر و باعث شده که ایران، کشور ارزانی برای گردشگران خارجی باشد.

با توجه به موضوع ایران هراسی که در کانال های تلویزیونی بیگانه صورت می گیرد، متاسفانه خیلی از توریست های دنیا به این دلیل سعی می کنند، مقاصد گردشگری کشورهای دیگر را برای سفر انتخاب کنند، وگرنه شاید ما بیشترین و قویترین تاریخ، بهترین تاریخ و جاذبه های طبیعی و فرهنگی را در دنیا داریم. با توجه به سفرهایی که گردشگران انجام می دهند، فعل و انفعالات اقتصادی صورت می گیرد و با طیف وسیعی از فعالیت انجام می شود. در این صنعت جاذبه ها، تسهیلات و خدمات رفاهی به عنوان کالا به گردشگر عرضه می شود و نیاز به آن ها برای بازدید از جاذبه ها به عنوان تقاضا  به شمار می آید. ورود گردشگر به یک منطقه به منزله ورود اقتصاد و کمک به اقتصاد منطقه است و خروج گردشگر به منزله خروج ارز است، در واقع خروج نقدینگی به نوعی تاثیر منفی بر اقتصاد منطقه خواهد داشت.

صنعت سفر و گردشگری در هر صورت از دید اقتصاددانان از نظر عرضه و تقاضا، تراز پرداخت ها، مبادلات خارجی، اشتغال، درآمد و آینده نگری اقتصادی و سایر موضوعات مورد مطالعه و بررسی قرار می گیرد. عوامل گوناگونی در میزان اقتصادی بر یک جامعه تاثیر دارد. عمده ترین این عوامل عبارتند از: کیفیت امکانات و جاذبه های گردشگری، یعنی ما در کشور خودمان، به ویژه استان های زاگرس نشین و از همه مهم تر استان لرستان، سرزمینی سرشار از آثار طبیعی خدادادی، آبشار های متعدد، جاذبه های طبیعی خدادادی که کمتر در این کره خاکی به صورت یکجا وجود داشته باشد. از طرفی آثار تاریخی که بیش از ۶۰ هزار سال گذشته شاهد آن بودیم و در کاوش های باستان شناسی قدمت انسان های هوشمند در این استان و غارهای استان لرستان حدود ۶۰ هزار سال برای ما اثبات شده است.

از آن مهم تر، فرهنگ غنی مردم استان لرستان و غرب کشور است، که در هر صورت به عنوان یک پکیج کامل و یک کمپلکس، باعث افزایش ماندگاری گردشگر در این استان در منطقه خواهد شد. تلاش می کنیم امکانات و زیر ساخت ها را برای جاذبه ها ایجاد کنیم. میزان اشتغال در مشاغل کلیدی در تمام دنیا به مدت میزان ماندگاری جاذبه ها، آمادگی پاسخگویی به گردشگران، درجه فصلی بودن گردشگری که عملا در استان لرستان به عنوان استان چهار فصل، می توانیم میزبان گردشگران در چهار فصل هم میزبان گردشگران داخلی و هم گردشگران خارجی از اقصاء نقاط دنیا که ایران اسلامی را به عنوان مقصد گردشگری انتخاب می کنند، باشیم.

میزان ستانده از پرداخت ها و هزینه ها برای گردشگری، درصد مالکیت ملت هایی با مالکیت خارجی، اندازه اقتصاد در مقصد، مشارکت دولت در تدارک زیر ساخت های صنعت گردشگری، ایجاد انگیزه برای سرمایه گذاران، توسعه جامعه مقصد از عوامل اقتصادی در ملت هایی که مقصد گردشگری هستند، در واقع مخارج بر گردشگری خارجی باعث شده که ایران به عنوان کشوری ارزان باشد که اشاره به همین مطلب دارد.

توسعه اقتصادی هر کشور می تواند بر پایه گردشگری استوار است و تاثیر آن از ارکان در تولید ناخالص داخلی است. تولید اشتغال، جذب سرمایه گذاران باعث کاهش رکود اقتصادی و تورم خواهد شد. بنابر تعریفی که بزرگان در این خصوص مطالعه داشته اند، اقتصاد گردشگری را عرضه، تقاضا، قیمت گذاری، تمام فعالیت های گردشگری و مطالعه تمام اثرات و نتایج عوامل اقتصادی در صنعت گردشگری کشورها نشان داده که گردشگری می تواند پایه و اساس توسعه اقتصادی خیلی از کشورهای دنیا باشد. مستحضرید که کشورهایی مانند اسپانیا، ترکیه و خیلی از کشورهای اروپایی محور اصلی توسعه اقتصادی آن ها بر پایه صنعت توریسم است.

صنعت سفر و گردشگری GDP بر اقتصاد کشورها اثر می گذارد و اثرات آن به طور مستقیم و غیر مستقیم خود را نشان می دهد. در ایران، بخش سفر و گردشگری بر اقتصاد کشور، اثرات مستقیمی دارد که شامل: اثرات منجر به تغییر در تولید ناخالص داخلی می باشد. اثرات غیر مستقیم شامل: هزینه هایی که به طور غیر مستقیم در اشتغال کشور اثر می گذارد.

مطابق آمار شورای جهانی گردشگری و سفر ارائه کرده اند، مسافرت و گردشگری در شاخص های اقتصاد کلان تاثیر گذار بوده است، به طوری که در سال ۲۰۱۵ از ۱۸۴ کشور دنیا، ایران رتبه ۳۹ در میزان ارزش افزوده در صنعت گردشگری را بدست آورده است و در همان سال، ایران اسلامی از لحاظ سهم GDP گردشگری، کل تولید ناخالص داخلی رتبه ۱۳۶ از ۱۸۴ کشور دنیا را بدست آورده است. علاوه بر این موارد، سرمایه گذاری در گردشگری در همان سال به ۹۶ هزار میلیارد ریال رسیده و  هزینه گردشگران ورودی به کشور، ۳۴ هزار میلیارد ریال و هزینه گردشگران بومی حدودا ۴۸۳ هزار میلیارد ریال بوده است.

اثر مستقیم گردشگری بر تولید ناخالص داخلی در کشور در سال ۲۰۱۵ با ۴/۲۹۴ هزار میلیارد ریال، ۵/۲ درصد از GDP کل اقتصاد دنیا بوده و در سال ۲۰۱۶ به رشد ۷/۶ دصد به میزان ۳۱۴ هزار میلیارد ریال رسیده است.

این رشد در درجه اول نشان می دهد فعالیت اقتصادی که ایجاد شده است مانند هتل ها، آژانس های مسافرتی، راهنمایان گردشگری، خطوط هوایی و سایر خدمات در صنعت گردشگری بوده و پیش بینی شده که تا سال ۲۰۲۶ (غیر از سال هایی که ویروس کرونا وجود دارد) سالانه رشدی حدود ۵ درصدی داشته باشد و با سهم ۸/۲ درصدی به رشد تولید ناخالص داخلی برسیم.

اثر غیر مستقیم گردشگری بر GDP شامل فعالیت های سرمایه گذاری مانند خرید هواپیما، ساخت هتل های جدید، ساخت تاسیسات و زیر ساخت های مورد نیاز گردشگر در منطقه محسوب می شود. هزینه های دولت علاوه بر این موارد، شامل فعالیت های بازاریابی گردشگری، حمل و نقل هوایی، خدمات امنیت، خدمات بهداشتی و …. را در بر می گیرد. از نظر GDP زنجیره عرضه کالا، اثرات حدود ۷/۶ درصدی را داشته است.

حضور گردشگر در هر منطقه ای باعث رونق اقتصادی خواهد شد، منتهی دو نکته وجود دارد. یکسری آثار مثبت و موثری در بحث اقتصاد گردشگری و توسعه منطقه ای، شهری، روستای و عشایری دارد و یکسری آثار منفی نیز تاثیر گذار هستند که به صورت فهرست وار بیان می شوند.

آثار مثبت:

ایجاد اشتغال به صورت مستقیم و غیر مستقیم برای افراد به ویژه برای جوانان کشور است، به عنوان نمونه می توان به  هتل ها، آژانس ها و … اشاره کرد. در حوزه اشتغال غیر مستقیم، تولیدی که به مصرف گردشگر تقاضا کننده خدمات می رسد، مانند محصولات کشاورزی، محصولات باغی، سوغات محلی، صنایع دستی و حتی اشتغال در زمان ساخت تاسیسات و زیرساخت های گردشگری ایجاد می شود. از دیگر آثار مثبت، بهبود و تمیزی شهر، رسیدگی به اماکن تاریخی، ایجاد جاده ها و فرودگاه هایی که ناشی از درآمد گردشگری هستند.

وارد کردن ارز خارجی به کشور، در واقع یکی از موضوعاتی است که می تواند در توسعه اقتصادی قابل توجه باشد. رسیدگی به جاذبه های طبیعی که از وظایف تمامی دستگاه ها به ویژه اداره میراث فرهنگی ناشی از حضور گردشگر می شود. درآمد حاصل از گردشگران برای تهیه زیر ساخت ها در آثار طبیعی و تاریخی منجر خواهد شد.

آثار منفی:

ساخت هتل ها و فرودگاه در مکان هایی که امکان تخریب وجود دارد، مهاجرت روستاییان و عشایر به شهرها و ……

امیدواریم براساس طرح مطالعات گردشگری که در حال اتمام است، بتوانیم آثار مخرب را کاهش دهیم و تلاش می کنیم که اقتصاد گردشگری پویا شود و اثرات مثبت و موثر را در اقتصاد گردشگری بیشتر کنیم و شاهد تاثیر بسزای آن در کشور باشیم.

[ زینب حاجری ]

کارشناس مدیریت جهانگردی
کارشناسی ارشد جغرافیای طبیعی
نایب رئیس شرکت پژوهشی - آموزشی گردشگری کاسیت نشینان زاگرس
مسئول آموزش شرکت پژوهشی-آموزشی گردشگری کاسیت نشینان زاگرس
مسئول تولید محتوای شرکت پژوهشی-آموزشی گردشگری کاسیت نشینان زاگرس

انتشار مطالب فوق تنها با ذکر مرجع به همراه لینک وب‌سایت شرکت پژوهشی-آموزشی گردشگری کاسیت نشینان زاگرس مجاز است.
لطفا به حقوق هم احترام بگذاریم.

مطالب مرتبط

ارسال نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *